Psikolojinin Eksikleri

15/11/2026 01:56-03:20-03:41

     Psikoloji ve psikiyatri alanında geniş bilgi sahibi olmamakla birlikte bir danışan olarak birçok eksiği net görebiliyorum. Bunlardan birincisi uzmanların danışan kişiyi tam olarak tanımaması. Karşısına oturan ve acılar yaşayan kişinin hayatı, zevkleri, ilgi alanları, sevdikleri, sevmedikleri, kendine özgü karakteristik özellikleri; hiçbiri hakkında konuşma esnasında tesadüfen konusu geçmezse ya da anlık bir ihtiyaçla sorulmazsa bilgisi olmuyor. Bunlar göz ardı edilen detaylar ama bence çok önemliler. Çünkü danışanın o güne kadar yaşadıkları karşısında nasıl bir tutumu olduğu, hayata nasıl cevap verdiği bu detaylarda saklıdır. Geçmişten başlanıp zihinde kalan hatıralar üzerinde uygulanan EMDR tekniği dışında işe yarar bir uygulama henüz göremedim. Bu teknikle ise yalnızca geçmişin üstüne bir perde çekiliyor ve bugünün içinde kişi yalnız bırakılıyor. Amacı da zaten kişinin bugüne ve geleceğe odaklanması. Fakat bugünün içinde bocalanırken yine bir rehberliğe ihtiyacı olursa kuru tavsiyeler ve iyi kötü değerlendirilebilecek basit bir sohbetten başka bir şey bulamıyor. Alanında başarılı çok iyi uzmanlar var mıdır? Elbette vardır. Ama çoğunluğunun batı eksenli oluşturulan genel geçer bilgilerle donandığını bu yüzden danışanın ihtiyacına uygun kişiye özel terapilerde başarısız olduklarını düşünüyorum.

     İkinci fark ettiğim ise uzmanların birçok alanda bilgi sahibi olması gerektiği. İlgileri olsa da olmasa da insanların dünyasına girebilmek için önce o dünyaları tanımaları gerekir. İslamiyet'ten ateistliğe, muhafazakarlıktan sekülerizme, sanattan spora, siyasetten gündelik hayata kadar her konuda her alanda temel düzey bilgileri olmalı ve danışanın dünyasına uygun alanlarda sohbeti ilerletmeli. Bunları yaparken objektif kalmayı başarmalı. Karşısındakinin anlayacağı, ilgi duyacağı bir muhabbetle ona karşılık vermeli. Mizacını değiştirsin gibi sınırını zorlayan ya da absürt bir şeyden bahsetmiyorum. Tıpkı kaliteli bir öğretmenin her öğrencisinin ihtiyacına göre ders anlatması ya da bir annenin her evladının mizacına ve ilgi alanlarına göre onu yetiştirmesi gibi psikolog da danışanına rehberlik etmeli. Bu rehberlik esnasında da her alanı kendi sınırları içinde bırakmalı. Kişinin insanlara bakışından yola çıkıp dini hakkında ya da inancından yola çıkıp ilgi alanları hakkında varsayımlarda bulunmamalı. Örneğin, psikoloğumun tesettürlüyüm ve namaz kılıyorum diye ilgi duyacağımı düşünerek 'Ney üfleyebilirsin.' demesi ve her konuda ibadetlerle benzetme yapması fazla sıkıcı oluyor. Halbuki ben çocukluğumdan beri bağlama çalıyorum, piyano ve bateri öğrenmek istiyorum, gitarda da başarılı olabileceğimi düşünüyorum. Evet ney dinlemeyi severim ama üflemek için nefesimin yeteceğini sanmıyorum. Her detaya önem vermese bile en azından saz çaldığımı bilmesi gerekirdi. Ya da zaman geçirmek ve zihnimi toplamak için şiirler ve düz yazılar yazdığımı, blog sayfam olduğunu, burada paylaştığımı bilmesi gerekirdi. Çünkü bunlar benim dünyayı nasıl gördüğümü, hayatı nasıl yorumladığımı ve nasıl yaşanılabilir yaptığımı anlatıyor. Dinim dışında hiçbir şeye ilgim yokmuş gibi hissettirmesi ve dışarıdaki insanların kalıplarıyla beni zihnine yerleştirmesi orayı güvenli alanım olmaktan uzaklaştırıyor. 

     Diğer önemli konu ise ilaçla tedavi. Sağlık sektöründen yabancı olmadığım bu konu hakkında düşüncelerim oldukça net ve taviz vermeyeceğim. Çünkü ciddi anlamda ihtiyaç olmadıkça insanlara psikiyatrik ilaçlar verilmesi onları tedavi etmek değil, yasal yolla bağımlı yapmak oluyor. Klinikte yatarak tedavi görenler, hayatını ciddi anlamda etkileyen sanrılar görenler, ağır depresyon geçirenler gibi hayati boyutta ihtiyacı olanlar dışında kimseye ilaçla tedavi uygulanmaması gerektiğini düşünüyorum. Psikolog bile daha ilk seanslarda danışanı hemen psikiyatriye yönlendiriyor ve 'İlaç da al. Böyle daha kolay ilerleriz.' diyor. İnsanların düşüncelerini uyuşturmak kolay ilerlemek mi? Yoksa onları göz ardı etmek mi? Sanılanın aksine psikoloji yalnızca duygularla değil o duygulara sebep olan ve eşlik eden düşüncelerle de ilgilenmek zorunda. Her anıda her travmada kişiye nasıl hissettiği sorulur ama ne düşündüğü asla sorulmaz. 'Ne olmasını isterdin? Nasıl davranmalıydı? Ne söylemeliydi? Sen ne yapmalıydın?' Bunların konuşulmadığını, ciddiye alınmadığını görüyorum. Ama danışanın derdi de aslında bu sorularda gizlidir. Bu ve benzeri sorular kişinin düşünce dünyasının kapısı aralar. Oradan içeriye yavaşça süzülen uzman kişinin sorunlarını daha net anlar. Böylece çözümü de birlikte kolayca üretebilirler. Fakat kişiye özel yöntemlerle uğraşmak yerine, belki birkaç ayda çözülecek sorunlar için bile altı aylık ilaçla tedavi başlatıyorlar. Kişinin duygu durumunu değiştiriyorlar, düşünceleri de susturuyorlar. Sonra her şey yine başa sarıyor. Yine seanslar, ilaçlar... Devamında uyuşuk geçen bir hayat. İlacı reddeden danışanlar ise hastane hastane gezip iyi bir psikolog arıyor, ya bulamayıp pes ediyor ya da bulup bir süre seanslara gidiyor ve EMDR sonrası tıpkı benim gibi bir hayal kırıklığı oluyor. 

     İnsanın düşündükçe var olduğunu unutmaları, kalıpların dışına çıkamamaları, kişiye özel süreçler yürütememeleri, duyguları standart yöntemlerle yönetebileceklerini sanmaları... Hepsi üzerine konuşulması ve çözüm üretilmesi gereken önemli eksikler.